INTERVIEW

Trendwatcher Adjiedj Bakas: ‘Weg met de giftige identiteitspolitiek!’

Radjin Thakoerdin

‘Een vol­strekt eigen­zin­nige vri­j­denker’, noemt zijn ont­dekker Frits Bolkestein (oud poli­tiek lei­der van de VVD) trend­watch­er Adjiedj Bakas. Ex-pre­mier Jan Peter Balke­nende zegt: ‘Adjiedj brengt de mensen hoop en troost.’ De Volk­skrant noemt Bakas ‘de vooruit­b­likkon­ing’ en vol­gens De Telegraaf is hij ‘de vision­air des vader­lands’. Dat kan Bakas alle­maal mooi in zijn zak steken. Maar er is ook kri­tiek. Want Bakas is niet tegen Zwarte Piet. En hij vin­dt Ned­er­land absolu­ut niet racis­tisch. Boven­di­en is hij tegen de kli­maatk­erk: ‘Leve het gas!’ De vrolijke Adjiedj Bakas (1963) studeerde Com­mu­ni­catiekunde en ontwikkelde zich tot de bek­end­ste trend­watch­er van Ned­er­land. Miss­chien niet zo gek, want hij heeft het beroep in de Ned­er­landse pold­er eigen­handig geïn­tro­duceerd. Hij houdt ook in deze gepo­lariseerde tij­den vol: ‘De toekomst is niet links of rechts, maar een nieuwe com­bi­natie van linkse en rechtse issues’. Reden voor Hin­do­ra­ma om hem te spreken.

De Ned­er­lands-Suri­naams-Hin­dostaanse Bakas woont met zijn man Vin­co David in Almere, in de miljoe­nen­wijk Over­gooi. Het grote en kleur­rijke heren­huis is ingericht als ‘een mini-Rijksmu­se­um’. Over­al schilder­i­jen, Oost­erse tapi­jten en beelden. En Vene­ti­aanse kroon­luchters die aan de kleurige pla­fonds hangen. “Mijn man”, gri­jnst Adjiedj, “zegt dat ik lijd ik aan hor­ror vacui, angst voor leegte. Ik noem ons huis gekscherend ook wel koeliepaleis­je.”

Tegen de iden­titeit­spoli­tiek

Bakas keerde zich de afgelopen tijd in de media fel tegen de iden­titeit­spoli­tiek, de demon­straties, plun­derin­gen en de beelden­storm die hij Z‑bellie noemt, de rebel­lie van gen­er­atie Z, geboren na 1995. Hierover vertelt hij: “Ja, ik moet er als vri­j­denker en wereld­burg­er niets van hebben. Ik heb een portable iden­titeit. In 1963 geboren in Nick­erie, daar­na tot 1982 gewoond in Para­mari­bo, en toen ver­huisd naar Ned­er­land. Na in Utrecht en Ams­ter­dam gewoond te hebben, ben ik nu neergestreken in Almere Over­gooi. Ik ben een deels verkaas­de, deels ver­negerde Hin­dostaan. Ik bli­jf het gek vin­den dat wij onszelf nog Hin­dosta­nen noe­men. Dat komt uit de tijd dat India nog bek­end stond als Hin­dostan. In de rest van de wereld noe­men migranten uit India zich al gen­er­aties lang Indiërs. Wij zouden dat eigen­lijk ook moeten gaan doen. Dat is mod­ern­er. Ons huis is geschilderd en behangen door Iraakse Koer­den. Die zei­den tegen mij: wij zijn uit Koerdis­tan, jij uit Hin­dostan, alle­maal ‘stan­nen’. Grap­pig. Ik houd van Koer­den, harde werk­ers, een dap­per volk dat veel gele­den heeft. En ze kla­gen nooit. Houden zo. Immi­granten die hier kla­gen over insti­tu­tion­eel racisme vind ik lach­wekkend. Ik heb Ned­er­land nooit ervaren als een racis­tisch land, inte­gen­deel. De kansen die ik hier gekre­gen heb, had ik in Suri­name of India nooit gekre­gen. Ik ver­maak me kostelijk. Een voordeel van de mul­ti­cul­turele samen­lev­ing is dat je in eigen land op sek­sto­erisme kunt. Ik heb in mijn lev­en man­nen van vri­jwel alle rassen en cul­turen in bed gehad. Het lev­en is net een Mup­pet Show.”

Over zijn Hin­dostaanse roots

Bakas vertelt dat hij ver­noemd is naar Shi­va, de god van verni­etig­ing en wederop­bouw. “Mijn naam betekent in het San­skri­et Shi­va. Een toepas­selijke naam. Ik heb in mijn lev­en ver­schil­lende tegensla­gen over­won­nen en ben uit iedere cri­sis sterk­er gekomen. In mijn biografie VERMETEL: Lev­en met Lef beschri­jf ik dat alle­maal. Ik eet nog graag roti, bara en andere Hin­dostaanse hap­jes. Mijn man en ik eten graag Indi­aas. We zijn heel vaak in India op vakantie geweest. We hebben het hele land bereisd. Mooi land, maar ik ben de Hol­lan­ders dankbaar dat ze ons hebben lat­en verkassen. Het is zo vol mensen, zo vol con­cur­renten op een hele krappe arbei­ds­markt. Kleur­rijk en ik houd van de oude archi­tec­tu­ur. Mod­erne Indiërs hebben niet veel smaak. Helaas. Maar vroeger maak­ten ze veel moois. We hebben wat schilder­i­jen van mod­erne Indi­ase kun­stschilders aan de muren hangen. Mijn man kan heer­lijke bara’s bakken en is eigen­lijk aange­hin­dostaanst. Hij is joods en ik ben aange­jid­deld [afgeleid van Jid­disch]. Onze bei­de cul­turen gaan pri­ma samen. Ons huis is door jour­nal­is­ten weleens een mini-Rijksmu­se­um genoemd. We hebben antieke beelden van Hin­doe­go­den, tapi­jten en moskee­lam­p­en uit Iran, Egypte, Azer­bei­dz­jan en Turk­i­je. Schilder­i­jen en beelden komen over­al van­daan, van Ital­ië tot India, van Ethiopië tot Nige­ria. Vri­jheid is waar ik van geni­et. Vri­jheid in de ruim­ste zin des woords. Ik praat nooit namens welke groep dan ooit, alti­jd namens mezelf. Groeps­denken is mij vreemd. Ik ben ik. Love me or hate me.”

Adjiedj en Vin­co bij hun 20-jarige huwelijks­feest

Man als part­ner

Bakas is gelukkig in de liefde. “Toen ik mijn moed­er vertelde dat ik homo ben, zei ze: ‘Pri­ma jon­gen, als je maar gelukkig wordt. Tip: neem een Hol­landse man, die zijn liev­er, trouw­er en zorgza­mer en ze zuipen niet zoveel als Hin­dostaanse man­nen’. Mijn vad­er werd alco­holist in mijn tiener­jaren. Ik heb ervaren hoe drank mensen kapot kan mak­en. Ik ben daarom erg voorzichtig met drank. Natu­urlijk houd ik van goede wij­nen, whisky’s en likeuren, maar ik word nooit dronken. Ik bli­jf alti­jd in con­trol. Mijn man zegt dat ik ga babbe­len als ik een glaas­je op heb. Dan stop ik meteen.” Bakas en zijn part­ner vier­den in de zomer van 2019 met een groot feest hun 20-jarig huwelijk. “Ik ben intens gelukkig met Vin­co David. Hij is mijn tweede grote liefde. Mijn eerste grote liefde, Sjo­erd Groe­newold Dost, over­leed na een samen­z­i­jn van acht jaar aan kanker, nu zo’n 31 jaar gele­den. Je kunt heel goed meerdere grote liefdes in een lev­en hebben, heb ik ervaren. Mijn moed­er, die in jan­u­ari van dit jaar over­leed, was zeer tevre­den met mijn man­nenkeuze. Een kind van een alco­holist kiest vaak ook een alco­holist als part­ner, maar ik heb dat niet gedaan. Ik wilde alti­jd al een goed lev­en lei­den en dat heb ik. Nu ik op mijn 56e een tussen­ti­jdse bal­ans opmaak, ben ik tevre­den, dankbaar en gelukkig. Ik sta iedere dag dankbaar op, ook al ben ik halfz­i­jdig ver­lamd door twee hersen­bloedin­gen die mij in 2017 trof­fen.”

Angst voor de dood

Zoals veel onderne­mers vond Bakas alti­jd dat de zaak belan­grijk­er was dan zijn gezond­heid. Hierover zegt hij: “Jaren­lang heb ik te hard gew­erkt en mijn gezond­heid ver­waar­loosd. Ook besefte ik niet dat ik een etnisch prob­leem­p­je heb. Wij Hin­dosta­nen hebben dun­nere aderen dan andere mensen. Daarom wor­den we alle­maal uit­geroeid door hart- en vaatziek­ten. Een bloed­prop­je dat bij anderen zo door de aderen heen stroomt, zorgt bij ons subi­et voor een infarct. En we hebben 30% min­der bru­in vet dan andere mensen, waar­door we snel aandikken en dia­betes ontwikke­len. Ik ben dus een maandagocht­end­pro­duc­t­je. Vol­gende keer reïn­car­neer ik als blonde Viking, die zijn veel sterk­er en gezon­der dan wij. Hol­lan­ders zijn echt een beter ras.” Knipoog en brede gri­jns.

Op mijn reac­tie dat blanken ook hersen­bloedin­gen kri­j­gen, zegt Bakas: “Ja, maar veel min­der vaak dan brunettes met Indi­ase roots. Mijn grote voor­ganger Chri­et Tit­u­laer, die ons ver­haalde over mobiele tele­foons en inter­net in de tijd waarin we nog typema­chines gebruik­ten, kreeg, net als ik, rond zijn vijftig­ste op het podi­um een hersen­bloed­ing. Daar­na heeft hij nog twintig jaar als kas­plan­t­je in een ver­zorg­ing­ste­huis geleefd. Net als Ajax-voet­baller Nouri. Mijn man en mijn huis­arts weten dat ik dat nooit wil. ‘Als ik een kas­plan­t­je word, maak me dan alsje­blieft dood’, zei ik tegen ze. Mijn tijd om te heme­len was nog niet gekomen. Toen Petrus daar­boven hoorde dat ik in aan­tocht was, stu­urde hij me subi­et retour. Houd dat kreng maar op Aarde, anders gaat hij hier roepen dat we moeten innov­eren! Vroeger had ik één lijn­t­je naar boven. Door de beroertes is de schil die mij afschermt tegen invloe­den van buiten, kapot. Vol­gens mijn astroloog heb ik daar­door nu miljoe­nen lijn­t­jes naar boven, waar­door ik nog beter in mijn werk gewor­den ben. Ik kri­jg het advies om mezelf nu goeroe te gaan noe­men. Ach, geef het beestje maar een naam. Dit is wel een geluk bij een ongeluk. Ik voor­spelde al in 2019 aan mijn klanten dat 2020 het jaar van ziek­te en recessie zou wor­den. Het hing toen al in de lucht. Bill Gates en ik horen tot de mensen die dat goed aan­voelden. Een geluk bij een ongeluk dus. Ik ben beter uit mijn ziekbed gekomen dan ik erin terecht kwam”, aldus Bakas.

Optre­dens

Bakas zijn optre­dens via webi­na­rs en in the­ater­vorm via video zijn in deze post-coro­nati­jd veel­gevraagd. Vol­gende maand treedt hij in een Hil­ver­sums the­ater voor ING op. Dat wordt wereld­wi­jd gestreamd naar hun 500 groot­ste klanten. Afgelopen maand had hij twintig virtuele optre­dens, van de NVM-make­laarsv­erenig­ing tot WTC Twente, voor de netwerken van de Ned­er­landse ambas­sades in Zuidoost-Azië en voor banken in Nige­ria. Hij doet nu zo’n 100 optre­dens per jaar, de helft van vroeger. Door­dat hij min­der hoeft te reizen kan hij dat pri­ma aan. En hij adviseert onder andere over de Almeerse Flo­ri­ade en over de wederop­bouw van Suri­name. Bin­nenko­rt wil hij zijn haard­vu­urs­essies weer oppakken, intieme bijeenkom­sten bij hem thuis voor de Franse geel marmeren open haard.

Trend­watch­er

Op de vraag hoe hij trend­watch­er is gewor­den zegt hij: “Al op school in Suri­name, waar ik ben geboren, raak­te ik geïn­ter­esseerd in ontwik­kelin­gen en vooruit­gang­sop­ti­misme. Met mijn geschiedenisler­aar filosofeerde ik over grote gebeurtenis­sen die ik op het nieuws zag, zoals de islami­tis­che rev­o­lu­tie in Iran. En de bezetting van de grote moskee in Mek­ka, waar islami­tis­che extrem­is­ten dagen­lang hon­der­den pel­grims gegi­jzeld hield­en. De grote trend in de geschiede­nis gaat niet alti­jd richt­ing mod­erniser­ing, wist mijn geschiedenisler­aar. En dat is ook zo. Dat fenomeen zie je nu ook om je heen, in de West­erse wereld.”

Het trend­watch­er­schap legde hem geen windeieren. Zijn bankreken­ing groei­de. “Ja en ik gaf het geld ook uit. En ver­loor het nodi­ge met een ver­keerde vast­goed­in­vester­ing. En de Deutsche Bank beroofde me van miljoe­nen door mijn hypotheken te kop­pe­len aan giftige rent­ed­erivat­en. Maar, zoals je ziet: ik heb weer een goed lev­en. Boven­di­en, gezond­heid is belan­grijk­er dan materie. En de liefde, die gaat boven alles. Nu noemt 1 op de 3 Ned­er­lan­ders zich een­za­am. Een­za­amheid is een groot the­ma, voor arm en rijk, jong en oud. Deze week pleegde in India de beroemde, bloed­mooie en welgestelde acteur Sushant Singh Rajput zelf­mo­ord. Hij was een­za­am en depressief. Ik was ger­aakt door zijn dood. Ook in Ned­er­land is depressie nu net zo endemisch als de pest in de mid­deleeuwen. Er ster­ven meer mensen aan depressie dan aan coro­na. Van beroertes kun je depressief wor­den, weet ik van Mar­tine Bijl, die net zo mooi woonde als ik en die net zo’n lieve man had als ik. Ze kon ner­gens meer van geni­eten. Ik ben dankbaar dat dat lot mij niet heeft getrof­fen.”

Oud­er­lijk huis

Moed­er Soem­intra

Op mijn opmerk­ing dat hij niet slecht heeft geboerd voor een boeren­zoon uit Suri­name zegt hij: “Onder­wi­jz­er­szoon. Ik kom uit het Suri­naamse rijst­dis­trict Nick­erie. Mijn over­g­root­moed­er, Bhug­wan­tia Sud­hu, werd geboren in India, maar ging werken op een plan­tage in Suri­name. Haar kinderen bleven boeren, maar de kleinkinderen niet meer. Die wer­den onder­wi­jz­ers, ver­pleegkundi­gen of ambtenaren. Dat staat in mijn moed­ers fam­i­liekro­niek De Pri­js van Ker­rie. Mijn moed­er was hin­doe, mijn vad­er moslim. Maar twee geloven op één kussen, daar ligt de duiv­el tussen. Mijn oud­ers besloten daarom de religie die ze van huis uit had­den meegekre­gen achter zich te lat­en. Ze gin­gen op zoek naar een nieuwe. En dat werd protes­tants-chris­telijk. Zoals je zo vaak ziet bij bekeer­lin­gen, gin­gen ze all the way. Zelfs toen we nog in Nick­erie woon­den, vlo­gen we elk week­end naar Para­mari­bo om naar de kerk te gaan.” Over zijn moed­er vertelt hij: “Ik had een geweldige, lieve, slimme, zorgzame moed­er. Een schat van een vrouw. Ein­de­loos lief, maar streng als het nodig was. Ik heb daar heel veel van geleerd onder andere dis­ci­pline en goede manieren. Weet je wat ook belan­grijk is? Je schoe­nen. Op de eerste rij zien ze het meteen als je schoe­nen afge­trapt zijn. Mijn uit­bundi­ge schoe­nen­col­lec­tie van onder andere slan­gen- en krokodil­len­leer is dus func­tion­eel. Mijn man noemt mij de man­nelijke Imel­da Mar­cos [vrouw van oud-pres­i­dent Fer­di­nand Mar­cos van de Fil­ip­i­j­nen], maar hij over­dri­jft. Mijn moed­er was gek op schoe­nen en tassen. Ze maak­te mooie kleren zelf, ook voor mij. En ze was gek op reizen. Dat heb ik van haar. Toen mijn vad­er in een depressie raak­te en een geweld­dadi­ge alco­holist werd, bleef ze hem liefde­vol ver­zor­gen, ter­wi­jl ze mij bescher­mde tegen zijn dronken drift­buien. Ze offerde zich op voor haar kids.”

Ned­er­land

Voor Bakas is Ned­er­land een warm bad. “Hol­lan­ders zijn lieve, warme mensen. In Suri­name schi­jnt de zon van buiten naar bin­nen, hier schi­jnt de zon van bin­nen naar buiten. De mensen zijn warm, de zon zit in de Hol­lan­der. Blanken hebben mij alti­jd vooruit­ge­holpen. Wat ik hier heb bereikt, zou ik nooit in Suri­name bereikt hebben. Ik heb dan ook geen goed woord over voor de Ghanese Akwasi’s van deze wereld, zelf een naza­at van slaven­han­de­laren, geboren en geto­gen in Ned­er­land, alle kansen van de wereld gekre­gen en dan nog kankeren op Ned­er­land en de Ned­er­lan­ders. Als je je hier misk­end voelt, hoe­pel op. De Ghanese min­is­ter Bar­bara Oteng Gyasi riep onlangs mensen van Afrikaanse komaf op om terug te keren naar Afri­ka. Ze heeft gelijk. Ik ben voor mijn werk vak­er in Afri­ka geweest. Afrika­nen zijn toekom­st­gericht en ze schminken zich moeit­eloos wit op hun volks­feesten, zon­der over racisme te zeme­len. Boven­di­en kolonis­eren de Chinezen nu Afri­ka. En die zijn mee­do­gen­loz­er dan de blanken ooit geweest zijn. Dus BLM-typ­jes [Black lives mat­ter] ga Afri­ka opbouwen in plaats van Ned­er­land te vergifti­gen.”

Het N‑woord

“In Suri­name noe­men we een neger gewoon een neger. En Suri­namers hebben de nodi­ge stereo­type beelden over elka­ar. Mijn oma zei: ‘Negers zijn geen mensen want ze hebben geen haar maar wol op hun hoofd’. Maar mijn boezemvriend Maikel, die ik sinds mijn 12e ken, is neger, en oma vond dat pri­ma. Negers zei­den tegen hem: ‘Dis die koelie!’ Onze vriend­schap trot­seerde racisme van zow­el Hin­dosta­nen als negers. Ik heb met veel negers in bed gele­gen. Die noem­den zich ook neger. Geen issue. Voor mijn fans ben ik hun troetel­hin­doe. Mijn oud­ers leer­den me niet in groepen maar in indi­viduen te denken. Ik heb veel fans onder negers. In Nige­ria treed ik op voor uitzin­nige zalen en iedereen wil met me op de foto. Ook onder Ned­er­landse negers heb ik veel fans. Ooit vertelde een Israëlis­che parag­nost me dat ik in een van mijn vorige lev­ens slaaf ben geweest. Veel negers voe­len dat aan. ‘Je bent een van ons’, zeggen ze. Maar ik heb ook vijan­den onder negers. Ook onder Hin­dosta­nen trouwens. Suri­namers hebben vaak een krabben­ton­men­tal­iteit. Als een krab uit een ton omhoog kruipt, trekken de anderen hem terug naar bene­den, de ton weer in. Joden en Chinezen zijn anders. Die vor­men teams om samen vooruit te komen. Daar heb ik van geleerd. Ik heb in iedere lev­ens­fase een coali­tion of the will­ing gevor­md om verder te komen. Dat heeft mij geen windeieren gelegd. Ik ben niet naar Ned­er­land gekomen om hier ghet­toot­je te spe­len. Ik wilde tussen blanken lev­en. Ik werd niet alleen ver­liefd op blanke jon­gens, maar ook op hun cul­tu­ur. Ik bewon­der de west­erse cul­tu­ur oprecht, die is veel meer gericht op het indi­vidu, op fair play, op tal­ent en mer­i­to­cratie. Heer­lijk. Vri­jheid.”

‘Koeliepaleis­je’
in Almere-Over­gooi

Slav­ernij

Bakas vin­dt dat er wordt gezeurd over het slav­erni­jverleden. “Mijn over­g­rootoud­ers deden het­zelfde werk op de plan­tages in Suri­name als de slaven, woon­den in dezelfde huis­jes en onder dezelfde belab­berde omstandighe­den, maar Hin­dosta­nen mak­en niet zoveel stampij over die tijd. Waarom ook? Mijn moed­er vroeg eens aan de buurvrouw in de mid­den­klassen­wijk waar we woon­den, een negerin: ‘Als de Hol­lan­ders je niet uit Afri­ka had­den gehaald, hoe zou je er dan nu aan toe zijn?’ Zij reageerde meteen: ‘Meis­je, dan zat ik nu te kniezen in een armza­lig hut­je in Afri­ka. En waar zou jij aan toe zijn als de Hol­lan­ders je niet uit India had­den gehaald?’ Mijn moed­er antwo­ordde: ‘Dan zat ik nu arm te wezen in een armza­lig hut­je in India’. Waarop ze bei­den lachend in koor riepen: ‘Leve het kolo­nial­isme, leve de Hol­lan­ders, leve de slav­ernij!’ Over de slav­ernij en de con­trac­tar­beid maak­ten de mensen zich niet boos in mijn jeugd. Het was gewoon een gegeven. En de naza­t­en van deze mensen koes­ter­den zich in het betere lev­en dat ze nu had­den. De huidi­ge slav­erni­j­boosheid vind ik dan ook onzin­nig. Ga ont­bozen, mensen, en vier dat je hier en nu leeft! En weet dat de Turken en Ara­bieren meer blanke slaven hield­en dan het totale aan­tal negerslaven dat inder­ti­jd naar de Amerika’s is ver­scheept.”

Toekomst

Over zijn toekomst zegt Bakas: “Ik heb nu een gezonde work-life bal­ance gevon­den. Ik geni­et van mijn werk, toekom­st­denken bli­jft door­gaan. Ik geef zo af en toe tegen­gas over de giftige iden­titeit­spoli­tiek die, met hulp van griezelige financiers, gericht is op de verni­etig­ing van het West­en. De Chinezen lachen intussen. De post-coro­n­aw­ereld wordt een hele andere dan die van de afgelopen jaren. Ik maak meer tijd vrij voor de liefde, voor vriend­schap­pen, voor geni­eten, voor stilte, bezin­ning, med­i­tatie, yoga, en natu­urlijk voor gezond­heid. De Duitse filosoof Schopen­hauer zei al 200 jaar gele­den: ‘De groot­ste dwaasheid is het opof­fer­en van je gezond­heid voor wat dan ook’. Hij had gelijk.”

Adjiedj Bakas’ humoris­tis­che auto­bi­ografie Ver­me­tel Lev­en met lef — Mem­oires & man­age­ment­lessen ver­scheen in novem­ber 2019, is verkri­jg­baar in de boekhan­del voor € 24,95.

Bij de col­lage 3: Huis ter Duin tij­dens optre­den voor Sigaren Genootschap en Adjiedj en Vin­co met waarzeg­ster Lies­beth van Dijk
Foto’s: Adjiedj Bakas (Nieuwe Revu, Telegraaf en Avi Goodall)

Bek­ijk de video op youtube: Ver­me­tel, Lev­en met lef: Esther van Fen­e­ma en Adjiedj Bakas

Zie ook tijd­schrift Hin­do­ra­ma, sept./okt. 2001:
Adjiedj Bakas over de zin en onzin van iden­titeit

TOP