Column Kanta Adhin

Racisme: bubbelen of bestrijden?

De laat­ste tijd is heel veel gezegd en geschreven over de dood van de Amerikaan George Floyd. Het viraal gaan van een film­p­je waarin een blanke poli­tieagent voor het volle oog van de cam­era — schi­jn­baar in alle rust — de zwarte Floyd in bed­wang houdt met zijn knie in diens nek, bereik­te het beoogde effect: mas­sale woede in de VS en daar­buiten over het zoveel­ste zwarte slachtof­fer van geweld door blanke poli­tieagen­ten en weer eens het ultieme bewi­js van racisme. Ook in Ned­er­land gin­gen mensen de straat op, het groot­ste deel voor vreedza­am protest. Maar, zoals alti­jd, neemt een aan­tal graag de kans te baat om te rellen. Hoe schokkend de beelden ook zijn, ik heb toch mijn vraagtekens bij het (slaafs) overne­men van issues die in Ameri­ka spe­len en deze ook tot racisme-issues in Ned­er­land ver­hef­fen. En eerlijk gezegd heb ik hele­maal niet zoveel op met mensen die met veel lawaai zon­der enige rel­a­tiver­ing iedereen ter ver­ant­wo­ord­ing roepen voor hun leed als gevolg van de slav­ernij. Alsof zij het alleen­recht op slachtof­fer­schap hebben en iedereen op eieren moet lopen om niet kwet­send te zijn. In Suri­name hebben hun (groot)ouders zich ook van een racis­tis­che kant lat­en zien.

Halver­wege de vorige eeuw had­den kinderen van Hin­dostaanse con­trac­tar­bei­ders zich ontwikkeld en wilden meer dan alleen in de rijst­pold­ers werken. Echter, zij stuit­ten op een Cre­oolse bevolk­ing, die het alleen­recht op de Suri­naamse beschav­ing opeiste. Voor ‘koelies’ was geen plaats in het ‘ontwikkelde Para­mari­bo’, waar de superieure Cre­oolse cul­tu­ur heer­ste. Andere bevolk­ings­groepen en hun cul­tu­ur wer­den als min­der­waardig weggezet, inclusief de Mar­rons (nakomelin­gen van inder­ti­jd gevluchte slaven). Jnan Adhin die een gelijk­waardi­ge plaats claimde voor alle bevolk­ings­groepen en hun cul­tu­ur werd racis­tisch beschimpt en wegge­hoond door mensen van Wie Eegie Sanie, een verenig­ing van intel­lectue­len die het Cre­ools-Suri­naams bewustz­i­jn bevorderde. Hoe­zo Hin­dostaanse iden­titeit? Ga dan terug naar India! Toen Adhin in de jaren zes­tig, na een aan­tal stud­ies in Ned­er­land te hebben afgerond, in Suri­name kwam te werken op het bureau Volk­slec­tu­ur van het min­is­terie van Onder­wi­js, werd hij tegengew­erkt door de Cre­ools-nation­al­is­tis­che kliek. Toen hij een keer op kan­toor kwam, zag hij dat zijn bureau was ver­wi­jderd. Hij liet zich niet uit het veld slaan. Toen hij min­is­ter van Justi­tie werd, was een van zijn daden de intrekking van het ver­bod op beoe­fen­ing van de Win­ti-cul­tu­ur van de Mar­rons.

Racis­tis­che pes­ter­i­jen wer­den ook op straat gevoeld, ook door kinderen die gebul­lyd wer­den door Cre­oolse kinderen. Ik probeerde op weg naar school groep­jes Cre­oolse meis­jes te ver­mi­j­den. Die riepen je sowieso alti­jd scheld­wo­or­den toe, maar een keer was ik al fiet­send met een stok kei­hard op mijn pols ges­la­gen onder geroep: ‘Joe koeliemeid, je denkt zek­er dat je haar mooi is, no?’ En dat was niet uit­zon­der­lijk. Het was een vaste rou­tine van de in groep­jes oper­erende Cre­oolse meis­jes in school­u­ni­form (van chris­telijke scholen) om met soort­gelijke woor­den meis­jes met glad haar aan hun vlecht­en of paar­den­staart te trekken of te bespu­gen. Er waren meis­jes die hun haar kort lieten knip­pen of dat over­wogen, alleen maar om die verned­erin­gen uit de weg te gaan.

Nu de uitkomst van de recente verkiezin­gen in Suri­name wijst op het aantre­den van een Hin­dostaanse pres­i­dent, zijn er weer mensen die zich in de meest abjecte racis­tis­che bewo­ordin­gen uiten. Hopelijk lat­en de Suri­namers zich door dergelijke racis­tis­che verdeel-en-heersshit niet aflei­den en doen zij wat ze moeten doen: de wederop­bouw van Suri­name met geza­men­lijke inspan­nin­gen ter hand nemen.

In Ned­er­land moeten we kijken naar hier bestaande vor­men van racisme en geen issues importeren die een hyper­ige bubbel creëren waarin mensen zich aldoor moeten afvra­gen of hun woor­den al of niet kwet­send kun­nen wor­den opgevat. Laat ik duidelijk zijn: racisme moet wor­den bestre­den. Maar het kan niet zo zijn dat vanu­it de rol van eeuwig slachtof­fer­schap anderen schuldgevoe­lens wor­den aangepraat door hun toe te roepen: ‘Je denkt zek­er dat je niet racis­tisch bent, no?’ Maar het kan ook niet zo zijn dat anderen lomp (pest)gedrag (bli­jven) ver­to­nen. Een maatschap­pij wordt gevor­md door de mensen en uitein­delijk komt het neer op inacht­ne­m­ing van de meest basale fat­soen­snor­men en ken­nis en bewus­theid van de geschiede­nis met al zijn beladen­heid. Kor­tom: opvoed­ing en onder­wi­js. Het zou voor alle par­ti­jen beter zijn daar de energie op te richt­en in plaats van elka­ar met (over)verhitte dis­cussies in een wurggreep te houden of  bubbels te creëren die helder zien en denken in de weg staan. Toe­val­lig staat op mijn kalen­der van wijshe­den bij 1 juli een Kameroens gezegde: “Het hart van een wijze is rustig als helder water”.

TOP