Naar een herstel van de Surinaams-Nederlandse betrekkingen

Hans Ramsoedh

Met het aantre­den van de nieuwe Suri­naamse regering onder pres­i­dent San­tokhi is de weg weer vrij voor nor­malis­er­ing van de Suri­naamse-Ned­er­landse betrekkin­gen. Deze betrekkin­gen had­den in de peri­ode 1975–2010 het karak­ter van een ‘belaste relatie’ die het gevolg was van ver­schillen in opvat­ting over de beste­d­ing van de Nf 3.5 mil­jard ontwik­kel­ing­shulp die Suri­name als bruidss­chat bij de onafhanke­lijkheid in 1975 van Ned­er­land ontv­ing. Het pres­i­dentschap van Desi Bouterse (2010–2020) vor­mde ver­vol­gens een sta-in-de-weg voor nor­male betrekkin­gen tussen bei­de lan­den. Die relatie onder pres­i­dent Bouterse kan wor­den getype­erd als een ‘koude oor­log in miniatu­ur’. Voor Ned­er­land was Bouterse hoofd­ver­ant­wo­ordelijke voor de Decem­ber­mo­or­den in 1982 en hij was daar­naast door een Ned­er­landse recht­bank in 1999 vero­ordeeld wegens betrokken­heid bij een cocaïne­trans­port naar Ned­er­land. Bouterse gaf blijk van een Ned­er­land-syn­d­room. Alles wat fout ging in Suri­name of hem niet zinde was het werk van Ned­er­land: zijn vero­ordel­ing door een Ned­er­landse recht­bank, zijn vero­ordel­ing door de Kri­jgsraad in Suri­name en de protest­demon­straties tegen zijn desas­treuze soci­aale­conomisch beleid. Met de verkiez­ingsned­er­laag van de Nationale Democ­ra­tis­che Par­tij (NDP) bij de verkiezin­gen in mei 2020 lijkt er na veer­tig jaar (1980–2020) een eind gekomen aan Bouterse als een belan­grijke fac­tor in de Suri­naamse poli­tiek. Hier­mee is de weg vri­jge­maakt voor nor­malis­er­ing of een reset van de betrekkin­gen tussen bei­de lan­den.

Chan­drikaper­sad San­tokhi offi­cieel pres­i­dent

Ned­er­land en Bouterse
Ned­er­land had duidelijk moeite met de verkiez­ing van Bouterse als pres­i­dent in 2010. Al direct nadat hij als pres­i­dent was gekozen, liet de Ned­er­landse min­is­ter van Buiten­landse Zak­en, Maxime Ver­ha­gen (CDA), weten dat Bouterse alleen welkom was in Ned­er­land om zijn gevan­genis­straf uit te zit­ten. Den Haag zou alleen con­tacten onder­houden met de regering Bouterse op basis van ‘func­tionele noodza­ak’. Een jaar na de verkiez­ing van Bouterse als pres­i­dent legde Ned­er­land zich echter neer bij de nieuwe Suri­naamse poli­tieke realiteit. Het wen­ste een zake­lijke maar ook betrokken relatie met Suri­name. De Suri­naams-Ned­er­landse relaties kwa­men in april 2012 onder poli­tieke hoogspan­ning toen het Suri­naamse par­lement hangende het Decem­ber­pro­ces de omstre­den amnestiewet aan­nam. Als teken van protest riep Ned­er­land de eigen ambas­sadeur terug uit Para­mari­bo en het kondigde een reisver­bod af voor de ver­dacht­en in het 8‑Decemberstrafproces. Door de Suri­naamse regering werd als reac­tie op het Ned­er­landse besluit de ambas­sade in Ned­er­land terugge­bracht tot het niveau van zaakge­lastigde en werd de nieuw benoemde Ned­er­landse ambas­sadeur in Suri­name in 2013 geen accred­i­tatie ver­leend. Pas in sep­tem­ber 2014 wer­den de betrekkin­gen op ambas­sadeursniveau weer genor­maliseerd. De gemeen­schap­pelijke taal, geschiede­nis, cul­tu­ur en de vele fam­i­lie- en vriend­schaps­ban­den vor­m­den voor Ned­er­land reden genoeg om zich neer te leggen bij de nieuwe poli­tieke realiteit.

Reageer­den Ned­er­landse bewind­slieden in 2010 op de verkiez­ing van Bouterse als pres­i­dent nog bit­ter, in 2015 reageer­den zij op de verkiez­ingsover­win­ning van Bouters­es NDP slechts koelt­jes. Pre­mier Rutte verk­laarde op zijn weke­lijkse per­scon­fer­en­tie op 29 mei 2015 de verkiez­ing­suit­slag te respecteren, maar niet van plan te zijn Bouterse te feliciteren met zijn verkiez­ingsover­win­ning. De con­tacten bleven voor hem beperkt tot ‘func­tion­eel noodza­ke­lijk’. De voort­durende Ned­er­landse kri­tiek op de obstruc­tie van het Decem­ber­pro­ces door de regering-Bouterse bleef de onder­linge relaties belas­ten. In juni 2017 werd opnieuw de accred­i­tatie van de nieuwe Ned­er­landse ambas­sadeur in Suri­name door pres­i­dent Desi Bouterse ingetrokken. De Suri­naamse autoriteit­en gaven hier­voor geen reden op, maar opmerke­lijk was wel dat de intrekking gebeurde op de dag dat de strafeis tegen Bouterse werd uit­ge­spro­ken in het 8‑Decemberstrafproces. De maa­tregel hing pri­mair samen met wat de regering-Bouterse beschouwde als aan­houdende Ned­er­landse bemoeie­nis met Suri­naamse zak­en.

De nieuw­bakken Ned­er­landse VVD-min­is­ter van Buiten­landse Zak­en (Stef Blok) zorgde in juli 2018 voor grote opschud­ding toen hij op een besloten bijeenkomst met Ned­er­lan­ders werkza­am bij inter­na­tionale organ­isaties zijn opvat­tin­gen over immi­gratie en inte­gratie open­baarde. Hij noemde daar­bij Suri­name een failed State die te mak­en heeft met etnis­che opdel­ing. Hoewel de min­is­ter na de com­motie die naar aan­lei­d­ing van uit­spraak ontstond achter­af zijn uit­spraak betreurde, kwam die hem op veel kri­tiek te staan in poli­tiek Den Haag. De Suri­naamse regering eiste excus­es van Ned­er­land, sprak van ‘desta­bilis­erende en den­i­gr­erende uit­sprak­en’ en beschuldigde Ned­er­land een ‘agen­da van herkolonisatie’ erop na te houden. Van­wege de kri­tiek kon de min­is­ter niet anders dan per brief zijn excus­es aan­bieden aan de Suri­naamse regering voor zijn den­i­gr­erende uit­sprak­en. De faux pas van de Ned­er­landse min­is­ter was koren op de molen van de regering-Bouterse en de NDP die daarmee weer de anti-Ned­er­landse trom kon­den roeren. De grote verkiez­ingsned­er­laag van de NDP van Desi Bouterse in mei 2020 lei­d­de tot vreugde en instem­ming op het Bin­nen­hof in Den Haag. Par­ti­jen van links tot rechts hopen op een betere relatie én dat Bouterse snel achter tralies verd­wi­jnt.

Her­s­tel van de onder­linge betrekkin­gen
Tien jaar Bouterse als pres­i­dent heeft Suri­name geruïneerd. De sit­u­atie anno 2020 is vele malen erg­er dan die in 2000 toen de regering Vene­ti­aan II aantrad en orde op zak­en moest stellen na het wan­beleid van de regering-Wij­den­bosch (1996–2000). Op dit moment is de sit­u­atie dat lokale salaris­sen niet kun­nen wor­den betaald, er is geen geld aan­wezig in de pin­au­to­mat­en en de staatss­chuld bedraagt cir­ca 3.5 tot 4 mil­jard USD. Daar­naast heeft de inter­na­tionale kredi­et­beo­orde­laar Fitch Rat­ings heeft de kredi­et­waardigheid van Suri­name van een C‑notering verder terugge­bracht naar het laag­ste niveau, de Restric­tive Default Sta­tus(RD-sta­tus), het­geen betekent dat een land zijn schulden in buiten­landse val­u­ta al een of meer keren niet heeft kun­nen betal­en, maar dat de wil om terug te betal­en wél aan­wezig is. Suri­name is inter­na­tion­aal een paria gewor­den.

Lei­ders coal­i­tiepar­ti­jen: v.l.n.r. Gre­go­ry Rus­land (NPS), Chan San­tokhi (VHP), Ron­nie Brunswijk (ABOP) en Paul Somo­hard­jo (PL)

Met exit Bouterse is de weg vrij voor een nor­malis­er­ing van de betrekkin­gen tussen bei­de lan­den. De nieuw aange­tre­den regering-San­tokhi heeft in haar regeer­akko­ord (2020–2025) onder meer pri­or­iteit gegeven aan het her­s­tel van de betrekkin­gen met Ned­er­land en een dias­pora­beleid gericht op het betrekken van de Suri­naamse dias­po­ra bij de verdere ontwik­kel­ing van Suri­name. Vanu­it de Tweede Kamer is na het vertrek van Bouterse en de verkiez­ing van San­tokhi als nieuwe pres­i­dent opgeroepen tot her­s­tel van de ban­den tussen bei­de lan­den. Een zake­lijke en prag­ma­tis­che samen­werk­ing vor­men daar­bij de basis voor het beëindi­gen van de postkolo­niale verkramp­ing in de afgelopen decen­nia. De his­torische en cul­turele ban­den tussen Ned­er­land en Suri­name mak­en de relatie bij­zon­der. Er is te veel Suri­name in Ned­er­land en te veel Ned­er­land in Suri­name om elka­ar als willekeurig buiten­land te beschouwen. Ned­er­landse hulp en bij­s­tand zijn voor de nieuwe Suri­naamse regering meer dan ooit gewenst om de fail­li­ete boel in Suri­name weer op de rails te kri­j­gen.

Bek­ijk: INAUGURATIE PRESIDENT EN VICEPRESIDENT VAN SURINAME 16 JULI 2020

TOP