Levensgeschiedenis eerste Hindostaanse intellectueel herdrukt

Shiwdatt Ramdharie

Munshi Rahman Khan, Suriname’s eerste literator uit Hindostaanse gelederen heeft in de prachtige publi­catie van Manan uit de vorige eeuw —  ‘Van Brits-Indisch emigrant tot burger van Suriname’ — niet de plaats gekregen die hij verdiende.

Hij was geboren in India en had voor zijn vertrek naar Suriname een zeer goede opleiding tot munshi genoten, enigszins verge­lijkbaar met de veel geprezen opleiding tot onder­wijzer in het latere Suriname van de  tweede helft van de 20e eeuw. Munshi’s genoten in India een brede opleiding waarin zowel het Hindi als het Urdu een voorname en gelijke plaats innamen. Afgestudeerde munshi’s waren  bedreven in het gebruik van beide talen. Of om het juister te formu­leren: beide aspecten van één en dezelfde taal, het Hindi-Urdu of Hindustani van de bekende Bollywoodfilms.

Munshi Rahman Khan werkte in het koloniale Suriname als arbeider in een lage positie maar klom later op tot een hogere rang. De intel­lec­tueel in hem dwong hem op latere leeftijd zijn inzichten in Suriname’s geschie­denis in het algemeen en die van de Hindostanen daarin in het bijzonder op papier vast te leggen. Zijn proza legde hij neer in vijf schriften met mooi versierde bladzijden. Hij schreef in het het alfabet dat men gewoonlijk voor het Hindi gebruikt, het Devanagari. Ook zijn poëzie, in de vorm van twee dicht­bun­deltjes, is in het Devanagari vastgelegd. Van de vijf schriften waarvan hij elk opdroeg aan een van zijn zonen, is het laatste, geschreven voor zijn jongste zoon, zoek geraakt . Op basis van de overge­bleven schriften heeft Sandew Hira Munshi Rahman Khan’s leven opgetekend als die van een goede obser­vator — zo maakt hij gewag van de intro­ductie en ontwik­keling van de Arya Samaj in Suriname — en voorvechter van de verbroe­dering tusen Hindoes en Moslims in Suriname. In de biografie leren we de munshi zelfs kennen als iemand die Hindoepurohits, meer bekend als pandits, heeft opgeleid. Hij was even goed ingevoerd in de Islamitische als de Hindoetraditie. Munshi Rahman Khan werd vaak gevraagd uit de Ramayan voor te dragen bij de katha’s en ook bij belang­rijke feest- en hoogtij­dagen. Latere generaties Hindoeintellectuelen hebben hem vaak uit respect voor zijn uitge­breide kennis van het Hindoeïsme een bezoek gebracht.

Zijn levens­verhaal in het Nederlands wordt nu herdrukt  omdat er nog veel vraag is naar infor­matie over deze geleerde en literator die heel bewust had gekozen voor verblijf in Suriname. Albert Rahman, een van de klein­kin­deren, die de beschikbare nalaten­schap van zijn groot­vader in de vorm van schriften, foto’s en monde­linge overle­vering heeft bewaard, maakt zich sterk voor de herduk van zowel de biografie als het literaire werk van zijn groot­vader. Met deze schrif­te­lijke neerslag wil hij ook een DVD beschikbaar stellen waarin leven en werk van de munshi, Surinames eerste echte pandit (geleerde), wordt belicht.

Voor meer infor­matie over de herdruk (biografie (367 pag.) en DVD in het Nederlands plus twee dicht­bundels in het Devanagri) kan men contact opnemen met mw. Gracia Rahman, whatsapp 06 53774112 of email: graciarahman@hotmail.com. Prijs Dagboek €22,50 + Gedichtenbundels en DVD €25,- (exclusief verzend­kosten).

Bij de foto’s: Omslag van het Dagboek en Munshi Rahman Khan met zijn vijf zonen 

Lees ook: Munshi Rahman Khan, een promi­nente immigrant uit Tijdschrift HINDORAMA JRG4 NR3 (mei/juni 2003)

TOP