Column Kanta Adhin:

Immigratie

5 juni is de dag van de Hindostaanse immigratie, de dag dat in 1873 de eerste Hindostanen vanuit het toenmalige Brits-Indië in Suriname arriveerden. Daar werden ze als contract­ar­beiders te werk gesteld op de plantages die na de afschaffing van de slavernij arbeids­krachten nodig hadden. Deze dag wordt tradi­ti­oneel in Suriname feestelijk herdacht. In het gedenkboek van 1973 in verband met een eeuw immigratie dat onder redactie van Jnan Adhin tot stand kwam, wordt gesproken van het honderd­jarig jubileum. Het bejubelen van de start van de immigratie markeert een groot verschil met de slavernij. De beleving van de Hindostaanse immigratie is dan ook een andere. Ook al was er sprake van uitbuiting en grove misstanden, toch kunnen de omstan­dig­heden waaronder de contract­ar­beiders werkten niet op een lijn met slavernij worden gesteld.

De viering in Suriname op 5 juni houdt verband met de nieuwe toekomst die vele in Brits-Indië kansarme mensen hebben aange­grepen om in Suriname een nieuw bestaan op te bouwen en een volwaardige bijdrage te leveren aan de ontwik­keling van het land. Het is een eerbetoon aan hen.  Maar het is natuurlijk goed dat in de loop der tijd ook aandacht is besteed aan de zwarte kanten van de periode van de contract­arbeid, zoals uitbuiting en onder­drukking van de arbeiders door de plantage-eigenaren en het geweld­dadig neerslaan van opstanden.

Naarmate de maatschap­pe­lijke positie van Hindostanen in Suriname belang­rijker werd, werden zij door de geves­tigde Creoolse bevol­kings­groep als een bedreiging ervaren en werd de Hindostaanse cultuur als inferieur aange­merkt. In zijn bekroonde essay Eenheid in verschei­denheid (1957) etaleerde Jnan Adhin zijn op de Vedantische filosofie gebaseerde visie op de multi­cul­turele samen­leving, waarin verschil­lende bevol­kings­groepen met behoud van hun eigen culturele waarden en tradities zij aan zij konden parti­ci­peren. Hij stelde: “Laat geen enkele groep zich minder­waardig of meerder­waardig gevoelen, doch gelijk­waardig, hoewel anders­waardig. Laat elke groep op de haar karak­te­ris­tieke wijze, in actieve coöpe­ratie en harmonie met andere groepen het hare bijdragen tot de culturele en sociale opbouw van Suriname.” Begin jaren ’70 was dit besef van eenheid in verschei­denheid echter onvol­doende doorge­drongen om te kunnen voorkomen dat met de naderende onafhan­ke­lijkheid van Suriname de etnische spanningen oplaaiden.

Terwijl in 1973 een eeuw Hindostaanse immigratie werd herdacht, begon een ander migra­tie­tijdperk, en wel dat van de trek uit Suriname naar Nederland. Er is geen exact moment waarop kan worden gesproken van immigratie in Nederland, maar als we zo een beetje uitgaan van 1974–75 waarin de grote stroom op gang kwam, dan kunnen we dit jaar stil staan bij circa 45 jaar Hindostaanse immigratie in Nederland. Maar ook in Nederland blijven we 5 juni 1873 gedenken, de dag waarop het schip Lalla Rookh de Surinaamse wateren kwam binnen­zeilen met aan boord onze voorouders en groot­ouders die zich uit moeilijke omstan­dig­heden hebben opgewerkt en kansen voor zichzelf en latere generaties hebben gecreëerd.

Het is niet verwon­derlijk dat de website Hindorama op 5 juni wordt gelan­ceerd. Toen Hindorama nog als tijdschrift verscheen, werden twee speciale edities uitge­geven ter gelegenheid van 120 en 125 jaar immigratie. In deze edities van 1993 en 1998 werd de positie die Hindostanen inmiddels in Nederland hadden verworven belicht, de “nieuwe immigranten” die 20 respec­tie­velijk 25 jaar geleden met de KLM op Nederlands grond­gebied arriveerden. Hierbij ging het vooral om het perspectief van de opkomende nieuwe generatie en de veran­de­rende belevings­wereld in Nederland waarin behoud van culturele tradities niet vanzelf­sprekend is.

Terwijl we nog altijd worstelen met het concept van de multi­cul­turele samen­leving in Nederland, is inmiddels sprake van een totaal andere migratie: die naar de wereld van internet en sociale media, waar Hindostanen ook volop in parti­ci­peren. Deze ontwik­keling biedt ongekende mogelijk­heden voor persoon­lijke ontplooiing door infor­ma­tie­ver­garing, het uiten van meningen, het onder­houden van contacten. Echter, je kunt ook worden bedolven of je laten meeslepen. Ook hier is het van belang je staande te kunnen houden zonder jezelf te verliezen. In dit verband kan aan het gedach­tegoed van Jnan Adhin het volgende worden ontleend: Volg nooit klakkeloos een ander, denk zelf goed na. Nobele elementen van anderen kun je overnemen, maar verlies niet je eigen indivi­du­a­liteit en verword niet tot een mecha­nisch hande­lende persoon.

TOP