Boekrecensie Trouwportretten. Surinaamse voorouders in beeld. Album 1846-1950 ~ Lucia Nankoe & Jean Jacques Vrij

Hans Ramsoedh

In ons ouderlijk huis hingen foto’s in de voorzaal (woonkamer) die dateren van eind jaren vijftig en begin jaren zestig. Het waren de bekende foto’s die je bij veel gezinnen in de voorzaal zag hangen: zwart-wit-foto met ouders die op een stoel zitten en met daarachter de kinderen. Als ik mij niet vergis was het fotoatelier van Baw Kon, tegenover het veer naar Meerzorg, dé plek waar veel Hindostaanse gezinnen zich lieten fotogra­feren. Dit omdat ik bij gezinsfoto’s van veel Hindostaanse gezinnen paral­ellen zie: zwart-wit-foto, later in kleur, identieke opstelling van het gezin en identieke achter­grond van de foto met links en rechts de contouren van bomen zichtbaar.
Van mijn ouders zijn er geen huwelijksfoto’s, ook geen foto’s als jong echtpaar. Ze waren ergens in de jaren dertig getrouwd en woonden aan de rand van Paramaribo, een gebied (Leysweg) dat in die periode nog werd gerekend tot boitie [platteland]. In die jaren was het maken van trouwfoto’s nog geen algemeen gebruik. Dat was voorbe­houden aan bewoners van Paramaribo en met name aan personen uit de midden- en hogere klasse.

In Trouwportretten. Surinaamse voorouders in beeld wordt aan de hand ruim tachtig trouwfoto’s een beeld geschetst van door huwelijk verbonden levens van Surinamers tussen 1846 en 1950. De oudst bekende foto uit Suriname is die van de 33-jarige welge­stelde blanke hoofd­amb­tenaar Johannes Ellis en zijn 20-jarige vrouw Maria Louisa de Hart, een mulattin en vrijge­kochte slavin.

Hun zoon, Abraham George Ellis (1846–1916), is hét voorbeeld van een geslaagde immigrant van niet-westerse afkomst in Nederland. Hij was marine­of­ficier en in de jaren 1903–1905 (als eerste en enige Surinamer tot nu toe) minister van Marine.

De oudste in deze bundel opgenomen foto is die van het echtpaar Adolph Buhk en Maria Meijer uit 1868. De eerste fotografen die in Suriname actief waren zijn rondrei­zende fotografen uit de Engels sprekende koloniën die hun diensten aanboden door middel van adver­tenties in kranten. De eerste fotograaf die Suriname bezocht was in 1839. Deze fotografen kwamen geregeld tot het begin van de twintigste eeuw naar Suriname. In 1867 werd het eerste fotoatelier in Suriname geopend.

De foto’s in deze bundel zijn door familie­leden ter beschikking gesteld. Zij hebben in de meeste gevallen ook het verhaal dat bij de foto hoort geschreven. Aanvankelijk beperkte de fotografie in Suriname zich tot een portret in een studio. Later zijn foto’s genomen op het erf van het huis, al dan niet vergezeld door familie­leden, bruids­meisjes en strooi­stertjes. Het was de taak van de laatsten om rozen­blaadjes te strooien op het pad van het bruidspaar. Op de foto’s overheerst de westerse kleding, dat wil zeggen een deftig kostuum voor de mannen en voor vrouwen witte bruids­jurken, kousen, handschoenen en bruids­sluiers. Op de foto’s zien we heel veel bloemen en op vrijwel alle foto’s zien we ruikers.

In de bundel zijn er trouw­por­tretten van een aantal bekende en onbekende personen opgenomen. Met betrekking tot Hindostanen gaat het om trouwfoto’s van de politicus Harry Hira Sing, Jagernath Lachmon en de evangelist Parabirsing. Ook is er een aantal trouw­por­tretten opgenomen van Hindostaanse mannen en vrouwen die de eigen etnische grenzen overschreden. De verhalen laten zien dat geliefden daarbij hun eigen weg volgden. Zo vinden we in deze bundel het verhaal van Badoola Fujooah die, 1,5 oud en nog geboren in Brits-Indië, als zoon van een contract­ar­beider in Suriname in 1881 aankwam. In 1902 trouwde hij met Francina Renfrum uit welk huwelijk zeven kinderen werden geboren.

Bij de meeste trouw­por­tretten is de levensloop van de gehuwden opgenomen, bij de ene soms beknopt bij de andere weer uitge­breid. De opgenomen levens­be­schrijving bij de trouw­por­tretten biedt een interes­sante inkijk in  de levensloop van de gepor­tret­teerden. Zoals de samen­stellers aangeven zijn de verhalen niet alleen van grote betekenis voor degenen die hierin een deel van hun familie­ge­schie­denis vereeuwigd zien, maar ook voor de sociale geschie­denis van Suriname. Het is Surinaamse sociale geschie­denis op micro­niveau en een inkijk in verbin­te­nissen tussen geliefden.

Foto: Lucia Nankoe en Echtpaar Pracht-Gajadien

Lucia Nankoe & Jean Jacques Vrij (red.), Trouwportretten. Surinaamse voorouders in beeld. Album 1846–1950. Haarlem 2019: In de Knipscheer. ISBN: 978–90-6265–677‑6. 156 pp. €24,50

TOP